Kanuni Sultan Süleyman Ormanı – Cihannuma Köşkü

İstanbul'un Anadolu Yakası'ndaki en büyük ekolojik akciğeri ve su havzası olan Elmalı Barajı çevresinde, 880 hektarlık devasa bir vadi üzerinde kurulan bu master plan alanı; ilk olarak Elmalı Şehir Ormanı adıyla projelendirilmiş, tescil sürecinde Kanuni Sultan Süleyman Şehir Ormanı adını almış ve günümüzde ise Beykoz Spor Ormanı olarak İstanbullulara hizmet vermektedir.

Toplam 7 tematik bölgeye ve çiçek adlarıyla anılan mesire alanlarına ayrılan bu devasa arazide, projemizin konumlandığı 7. Bölge (Çiğdem Mesire Alanı); Çavuşbaşı - Kavacık yolu üzerinden Giriş Kapısı 7 (GK7 Çiğdem Kapısı) ile ulaşılan, doğu yakasındaki zirve sırtı ile batı yakasındaki 2. Kademe Elmalı Gölü koyunu birleştiren çift yakalı en geniş manzara ve doğa sporları bölgesidir.

İşte Cihannüma Köşkü; bu muazzam bölgenin en yüksek tepesinde, Elmalı Baraj Gölü'ne ve uçsuz bucaksız meşe-kayın ormanlarına tepeden bakan en stratejik nirengi noktası olarak tasarlanmıştır. Doğu yakasındaki Çiğdem Bahçesi, Akdeniz Bitkileri Koleksiyonu, Sarı Çiçek Seyir Kulesi (Yunus Emre Festival Alanı) ve karşı kıyıdaki Dağcılık Kaya Tırmanış Alanı ile K5 Köprüsü'nü tek bir panoramik bakışta birleştiren bu yapı; master planın mimari ve sosyal taç noktası hüviyetini taşımaktadır.

Doğal orman zirvelerinde ve koruma altındaki su havzası yamaçlarında prestijli bir kamusal rekreasyon yapısı tasarlamak; hem sarp topoğrafyaya saygılı bir zemin adaptasyonu sağlamayı hem de yoğun insan sirkülasyonunu ekolojik ilkelerle karşılamayı gerektirmektedir. Örnek Mimari Yapılar, Cihannüma Köşkü projesinde şu kritik mühendislik ve mimari çözümleri hayata geçirmiştir:

• Zirve Topoğrafyası Uyumu: Ormanın en sarp ve manzaraya hâkim sırtına oturan yapı; ağır hafriyat ve agresif betonarme istinatlar yerine, doğal kayalık zemin formasyonunu takip eden kademeli taş kaideler üzerine yerleştirilerek peyzaj tahribatı sıfıra indirilmiştir.
• Cihannüma Tipolojisi & 360° Seyir: Osmanlı sivil mimarisindeki "Cihannüma" (cihanı ve ufku seyreden) konsepti modern rekreasyonla buluşturulmuş; iç mekânda kolon kısıtlarını ortadan kaldıran geniş açıklıklı karkas sayesinde ziyaretçilere Elmalı Baraj Gölü ve vadi siluetini kesintisiz sunan 360 derecelik panoramik bir ufuk açısı kazandırılmıştır.
• Piramidal Fener Çatı & Pasif Çekiş: Yapının merkezinde yükselen anıtsal fener çatı; kışın iç mekâna dramatik bir tepe gün ışığı kazandırırken, yaz aylarında üst açılır kanatlar sayesinde doğal baca etkisi (termal konveksiyon) yaratarak sıcak havayı tahliye etmekte ve mekanik klima ihtiyacını asgari düzeye çekmektedir.
• Çevresel Verandalar & Gölgelendirme: Dört yöne uzanan derin ahşap saçaklar ve 108 kişilik çevresel açık hava verandaları; yapının cephelerini doğrudan güneş radyasyonundan ve fırtına serpintilerinden korurken ziyaretçilere göl rüzgârları eşliğinde yarı açık gölgelikli konfor alanları sağlamaktadır.
• Ekolojik Malzeme & Sıfır Atık Altyapısı: İçme suyu baraj havzası kriterlerine tam uyumlu olarak, karbon tutucu doğal masif ahşap ve doğal taş tercih edilmiş; mutfak ve servis hacimlerinde su havzasına kesinlikle kimyasal ya da atık deşarj etmeyen kapalı devre ekolojik arıtma ve drenaj altyapısı çözümlenmiştir.

Cihannüma Köşkü, adını Osmanlı saray ve konak mimarisinde en yüksek noktaya yerleştirilerek dört bir yana açılan ufku seyretmeye yarayan anıtsal "cihannüma" mekânlarından almaktadır. 848 hektarlık Elmalı Şehir Ormanı Master Planı'nın en yüksek zirve noktasına konumlandırılan bu yapı; ormanın derin vadilerini, Elmalı Baraj Gölü'nün kıvrımlarını ve karşı kıyıdaki sarp kayalık yamaçları 360 derecelik panoramik bir açıyla kucaklamaktadır.

Yapının mimari siluetini tanımlayan en güçlü unsur, merkezde yükselen piramidal fener çatı kulesidir. Dört cephesinde yer alan üçgen pencere modülleri, iç mekânın merkezindeki yüksek tavanlı salona gün boyunca berrak bir zenital tepe ışığı taşımaktadır. Ziyaretçiler iç mekânda otururken dahi başlarını kaldırdıklarında gökyüzünü ve orman zirvelerini görebilmekte; akşam saatlerinde ise fener çatıdan süzülen sıcak aydınlatma yapıyı orman karanlığında parıldayan anıtsal bir fenere dönüştürmektedir.

Cihannüma Köşkü, toplam 262 kişilik eşzamanlı ağırlama kapasitesine sahip entegre bir sosyal yaşam ve gastronomi yapısı olarak planlanmıştır. Yapı programı, doğa gezginlerinin ve ailelerin gün boyu her mevsim konforla vakit geçirebilecekleri fonksiyonel bir hiyerarşiye sahiptir:

• 154 Kişilik Kapalı Ana Salon: Piramidal fener çatının altında yükselen, dört bir yanı geleneksel giyotin pencere dizilimleriyle göle ve vadiye açılan ferah ana salon, kış aylarında şömineli sıcak atmosferiyle panoramik seyir sunmaktadır.
• 108 Kişilik Çevresel Seyir Verandası: Yapıyı dört yönden saran ahşap dikmeli geniş verandalar, bahar ve yaz aylarında ziyaretçileri serin göl meltemleri ve çam kokuları eşliğinde açık havada ağırlamaktadır.
• Karşılama Holü ve Alınlık Kitabesi: Giriş cephesinde yer alan anıtsal saçaklı revak ve "CİHANNÜMA KÖŞKÜ" ibaresini taşıyan geleneksel hatlı alınlık kitabesi, misafirleri saygın bir mimari dille içeri davet etmektedir.
• Mutfak, Çay Ocağı ve Servis Hacimleri: 262 kişiye kesintisiz ve hijyenik hizmet sunabilecek profesyonel mutfak, hazırlık alanları, soğuk hava depoları ve kapalı devre atık yönetim altyapısı arka servis koridoruyla ayrıştırılmıştır.
• Erişilebilirlik ve Engelsiz Dolaşım: Otoparktan köşke uzanan eğimsiz ahşap rampalar, geniş kapı geçişleri ve engelsiz lavabo çözümleriyle her yaştan ziyaretçi için eşit erişim hakkı sağlanmıştır.

Örnek Mimari'nin geleneksel Türk mimarisini çağdaş yapım teknikleriyle buluşturma ilkesi, Cihannüma Köşkü'nün tüm cephe ve kütle oranlarında kendisini hissettirmektedir:

• Geniş Ahşap Saçaklar: Osmanlı konak ve köşk tipolojisinin karakteristik öğesi olan derin saçaklar, cepheleri yağmur ve dik güneş ışınlarından korurken yatayda dingin bir estetik çizgi oluşturmaktadır.
• Geleneksel Ahşap Bağdadi Doku: Doğal ahşap silmeler, çıtalar ve fuga detaylarıyla hareketlendirilen cepheler, orman florası ve çevredeki asırlık ağaç dokusuyla kusursuz bir malzeme ahengi yakalamaktadır.
• Giyotin Pencere Ritmi: Geleneksel oranlara sadık kalınarak tasarlanan çift camlı giyotin ahşap doğramalar, iç mekâna ritmik bir ışık dağılımı sağlarken köşkün tarihsel hafızasını güçlendirmektedir.
• Doğal Taş Zemin Kaidesi: Zirve kayalıklarına oturan masif taş kaide, ahşap üst yapıyı zemin neminden izole etmekte ve yapıya köklü bir zemin tutunumu kazandırmaktadır.

Zirve topoğrafyasında inşa edilecek yapının statik kurgusu, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği'nin en üst düzey güvenlik katsayılarıyla ele alınmıştır. Sarp sırt üzerindeki kayalık zemin formasyonuna oturan kademeli betonarme radye temel ve doğal taş kaide, yapının sismik zemin tutunumunu kusursuz kılmaktadır.

Üst strüktürde ise çelik bağlantı düğümleriyle güçlendirilmiş hafif masif ahşap karkas sistem tercih edilmiştir. Bu hafif karma strüktür, deprem anında yapıya etki eden atalet kuvvetlerini neredeyse sıfıra indirmekte; ahşabın doğal süneklik (esneklik) kapasitesi sayesinde en şiddetli sarsıntılarda dahi kırılma riski barındırmayan mutlak bir sismik güvenlik sunmaktadır.

Cihannüma Köşkü, yapım malzemesinden işletme döngüsüne kadar sıfır karbon (karbon nötr) vizyonuyla kurgulanmış ekolojik bir mimari örneğidir.

Taşıyıcı ve cephe kurgusunu oluşturan sertifikalı masif ahşap malzeme, bünyesinde hapsettiği atmosferik karbon miktarı sayesinde inşaat sürecinde negatif karbon etkisi meydana getirmekte; beton ve çimento kullanımını asgari düzeyde tutarak doğaya saygılı bir karbon dengesi sunmaktadır.

İklimlendirmede yüksek enerjili mekanik klimalar yerine; piramidal fener çatının sağladığı doğal termal baca etkisi (sıcak havanın yükselerek tepe kapaklarından tahliye olması) ve geniş ahşap verandalar arasından geçen doğal göl meltemleri kullanılmıştır. Geniş ahşap saçakların sağladığı pasif gölgeleme ve ahşabın üstün ısı yalıtım katsayısı sayesinde yapı, sıfır karbon salınımıyla yaz-kış dengeli bir iç mekân konforu sağlamaktadır.