İdealtepe Kadriye Hatun Camii

İstanbul Maltepe İdealtepe'de yükselen İdealtepe Kadriye Hatun Camii; bodrum katları inşa edildikten sonra atıl kalan betonarme strüktürün Örnek Mimari Yapılar tarafından tamamen yeniden ele alınıp kapsamlı bir mimari revizyon geçirmesiyle hayat bulmuş anıtsal bir ibadet ve kültür yapısıdır.

Mimari revizyon ve uygulama projeleri Ali Yılmazörnek tarafından hazırlanan proje; yalnızca bir tasarım çalışması olarak kalmamış, inşaatın başlangıcından tamamlanmasına kadar tüm yapım aşamalarında mimari ve teknik danışmanlık hizmeti sunularak bölgenin en seçkin dini yapılarından birine dönüştürülmüştür.

Türkiye'de cami inşaatlarında sıklıkla karşılaşılan en büyük handikaplardan biri; farklı kaynaklardan temin edilen hazır veya kopya tip projelerin sahada yetersiz kalması, arsa ve cemaat ihtiyaçlarıyla uyuşmamasıdır.

İdealtepe Kadriye Hatun Camii'nde de benzer bir süreç yaşanmış; yapı farklı bir mimari ve statik proje ile bodrum ve zemin katı imal edilmiş haldeyken, ortaya çıkan mekânsal ve estetik sorunlar nedeniyle tıkanma noktasına gelmiştir. İşverenin ve dernek yönetiminin talebi üzerine Örnek Mimari Yapılar sürece dahil olmuş; inşaat bilfiil devam ederken radikal bir proje revizyonu gerçekleştirilmiştir.

• İmal Edilmiş Taşıyıcıların Adaptasyonu: Önceden dökülmüş bodrum ve zemin kat betonarme aksları titizlikle incelenmiş; mevcut statik sisteme aşırı yük bindirmeden, klasik Osmanlı cami oranlarını taşıyabilecek yeni bir üst yapı kurgulanmıştır.
• Kopya Tip Projeden Anıtsal Kimliğe Geçiş: Sıradan ve niteliksiz kalmış mevcut plan şeması; 3 kubbeli sivri kemerli son cemaat revakı, anıtsal minare, vitray pencereler ve Celi Sülüs kubbe hatları ile özgün bir mimari esere dönüştürülmüştür.
• Sahada Kesintisiz Teknik Danışmanlık: İnşaat sürerken yapılan bu revizyonun hatasız uygulanabilmesi için şantiyede birebir teknik ve mimari danışmanlık hizmeti verilmiş; bina yıkıma gerek kalmadan kurtarılarak nihai formuna ulaştırılmıştır.

• Statik ve Sismik Uyum: Devralınan 856 m²'lik bodrum kat taşıyıcıları deprem kriterlerine göre modellenmiş; üst yapı mimarisi mevcut aksları zorlamadan kusursuz bir yük aktarımı sağlayacak şekilde optimize edilmiştir.
• Klasik Osmanlı Oranları ve 3 Kubbeli Revak: Giriş cephesinde kurgulanan sivri kemerli ve 3 kubbeli son cemaat revakı, mermer basamaklı avlu girişi ve anıtsal tek şerefeli minare ile yapıya yüzyıllardır yaşayan bir Osmanlı camisi silüeti kazandırılmıştır.
• Zanaat ve Sanat Detayları: Harim tavanında Celi Sülüs hat levhaları, geleneksel kırmızı-yeşil tonlardaki kubbe kalem işleri, renkli vitray tepe pencereleri, yekpare oymalı mermer minber/mihrap ve çok kollu pirinç anıtsal avize ile iç mekânda huşu verici bir manevi atmosfer tesis edilmiştir.

Her katın işlevi cemaatin akışkan sirkülasyonu ve mahalle sakinlerinin sosyal ihtiyaçları doğrultusunda çözümlenmiştir:

• Bodrum Kat (856 m²): Geniş çok amaçlı salon, 4-6 yaş Kur'an kursu, kapalı otopark, taziye alanı, şadırvan, bay/bayan abdesthaneler, teknik hacimler ve su depolarını içeren devasa altyapı omurgası.
• Zemin Kat (375 m²): Geniş karşılama fuayesi, 3 kubbeli son cemaat yeri, Kur'an kursu derslikleri, imam ve idari ofisler ile avlu geçiş aksları.
• 1. Kat - Ana Harim (344 m²): Mihrap, minber ve vaaz kürsüsünün yer aldığı, ferah kubbe yüksekliğine ve kesintisiz saf düzenine sahip ana ibadet merkezi.
• Mahfil Katı (224 m²): Kadınlar mahfili ve yoğun vakitlerde ek saf kapasitesi sunan, ana harime hâkim havadar üst galeri ibadet hacmi.
• Kütüphane Zemin (36 m²): Avluda bağımsız yükselen sekizgen formlu yapının karşılama, danışma ve süreli yayınlar okuma salonu.
• Kütüphane Üst Katı (40 m²): Ahşap payandalarla genişleyen, araştırmacılar ve öğrenciler için sessiz çalışma ortamı sunan kubbeli okuma katı (Toplam 76 m² kütüphane hacmi).

İdealtepe Kadriye Hatun Camii'nin en ayırt edici sekonder yapısı, külliye avlusunda tek başına yükselen sekizgen formlu ahşap payandalı kütüphane binasıdır:

• 36 m² Zemin + 40 m² Üst Kat (Toplam 76 m²): Geleneksel Osmanlı kütüphane köşkleri tipolojisinde tasarlanan bu yapı; alt katında zengin bir kitaplık ve süreli yayın köşesi, üst katında ise gün ışığını dört cepheden alan çalışma masaları barındırır.
• Ahşap Payandalar ve Saçak Zarafeti: Gövdeden dışa doğru konsol yapan ahşap payandalar, üst kata 4 m² ilave alan kazandırırken yapıya eşsiz bir heykelsi zarafet vermiştir.