Elmalı Şehir Ormanı projesi; alelade bir kentsel düzenleme olarak değil, bir medeniyet ve İstanbul sevdası manifestosu olarak kurgulanmıştır. Projenin ruhuna eşlik eden unutulmaz dizeler, bu muazzam orman parçasının İstanbullular için taşıdığı manevi değeri özetler:
Onu İstanbul diye toprağa kondurmuşlar.
İçimde tüten bir şey; hava, renk, edâ, iklim;
O benim, zaman, mekân aşıp geçmiş sevgilim.
Çiçeği altın yaldız, suyu telli pulludur;
Ay ve güneş ezelden iki İstanbulludur.
Denizle toprak, yalnız onda ermiş visâle
Ve kavuşmuş rüyâlar, onda, onda misale.
İstanbul benim canım;
Vatanım da vatanım...
İstanbul,
İstanbul...”
Mimar Ali Yılmazörnek Tasarım Manifestosu
“Şehirler vardır; yeşillikler içinde…
Şehirler vardır; denizle kucaklaşmış…
Şehirler vardır; binlerce yıllık tarihin şahidi…
Şehirler vardır; şairlere ilham kaynağı…
Şehirler vardır; ruh taşır ve sokaklarından el-ayak kesilince, mekanlar, eşyanın diliyle gün ağarana dek konuşurlar…
Yaşadığımız dünyada, elbette bazı şehirler bu özelliklerden birine ya da birkaçına sahip olabilir. Ancak, yeryüzünde yalnız İSTANBUL, bu hususiyetlerin tümüne birden sahiptir.
Bununla beraber, doğal yapısıyla dünyanın en güzel şehirlerinden biri olan İSTANBUL’un; geçtiğimiz 50 yıl içerisinde nüfûsu on katına çıkarken, tabîi dokusu da önemli ölçüde zedelenmiştir. Ayrıca bu süreçte, ecdâd yâdigârı, insanla tabiatın buluşma noktası; Gülhane Parkı, Belgrad Ormanları, Emirgân Korusu, Yıldız Korusu ve Fethi Paşa Korusu gibi şehir korularına, aynı ölçekte yenileri eklenememiştir.
İşte bu projeyle, Cumhuriyet Dönemi’ne ait bu eksiklik giderilerek; artık tamamen şehrin içinde kalmış Elmalı Gölü çevresindeki 880 hektar alan, Şehir Ormanı olarak düzenlenmektedir. Amaç; insanımızı modern şehir hayatının yoğun stresinden arındırmak, yok olmaya yüz tutmuş çevre bilinci ve tabiat sevgisini canlandırmak, tarih şuurunu ve medeniyetimize aidiyet hislerini güçlendirmektir.
Projenin temel kabullerinden en önemlisi, hâlihazırda, meşe, kızılçam, sahilçamı ve fıstıkçamı ağırlıklı olan mevcut orman dokusunun geliştirilmesi, zenginleştirilerek peyzaj değerinin yükseltilmesi ve bir taraftan mesire alanı bağlamında insan kullanımına uygun hale getirilirken, bir bölümünün de yaban hayatı için daha müsait hale dönüştürülmesidir.”
— Mimar Ali Yılmazörnek
Yedi kapıdan gir,
Yedi köprüden geç,
Yedi çeşmeden su iç,
ve Yedi Mescid'de dua et !...”
Bu kadim kurgu; İstanbul’un yedi tepeli tarihî kimliğini, Elmalı Baraj Gölü havzasının doğal zenginliğiyle buluşturan kültürel ve mimari bir tasarım zinciridir.
1. Kentsel Planlama Stratejisi: 7 Kapı ve Merkezi Yaban Hayatı
880 hektar yüzölçümüyle dünyanın en büyük metropol şehir ormanlarından biri olan Elmalı Şehir Ormanı'na; (servis ve yangın kapıları haricinde) yedi ana kapıdan girilecek, oradan da yedi mesire alanına ulaşılacaktır.
Bu planlamanın en devrimci ekolojik kararı şudur: İnsan sirkülasyonu ve sosyal tesisler arazinin dış çeperlerindeki 7 mesire alanında toplanmış; ortada kalan milyonlarca metrekarelik bakir derin orman alanı ise tamamen "Yaban Hayatı Koruma Rezervi" olarak doğaya terk edilmiştir. Böylece insan rekreasyonu ile doğal fauna dengesi birbirini ezmeden bir arada yaşatılmıştır.
2. 7 Tematik Mesire Alanı ve Bölgesel Kurgusu
Masterplan kapsamında doğal topoğrafyaya ve ekolojik koruma kuşaklarına göre kurgulanan 7 mesire alanının isimleri (Gülistan, Lalezar, Sümbül, Karanfil, Gelincik, Menekşe, Çiğdem) ve her bölgedeki fonksiyonlar şu şekildedir:
01. Gülistan Mesire Alanı
İlk etapta hazırlanması önerilen Gülistan Mesire Alanı, tamamen D-100 otobanının güneyinde ve büyük ölçüde Orta Mesafeli Koruma Alanı'nda yer alan ana karşılama bölgesidir. Bölgeye aynı adı taşıyan Gülistan Kapısı'ndan girilir ve ormandaki kâgir yapıların tamamı bu bölgede toplanmıştır. Girişin tam karşısında, mevcut otoparktan kazanılan bölümde yollardan yaklaşık iki metre düşük kotta; çim, vurgu ağaçları, çiçekler ve her mevsim çiçek açan ağaçlarla rengârenk bezenmiş olağanüstü bir çökertilmiş özel peyzaj alanı (botanik karşılama bahçesi) kurgulanmıştır. Orijinal vaziyet planında Sosyal Tesis ve Kıyı Kafeteryası önünde, vadi topoğrafyasının doğal eğimine uyumlu, insan ölçeğinde ve çok daha mütevazı bir peyzaj göleti tasarlanmıştır (uygulama sürecinde bu su yüzeyi büyütülerek geniş ölçekli bir baraj göletine dönüştürülmüştür).
Bölgedeki Yöresel Pazar alanında geleneksel bir köy dokusu oluşturmak hedeflenmiş; girişinde danışma, pazar meydanında kır kahvesi konumlandırılmış ve alandaki doğal su değirmeninde öğütülen unla üretilecek unlu mamullerin Somuncu Baba Fırını'nda sıcak sıcak ziyaretçilerin beğenisine sunulması hayal edilmiştir. Ayrıca misafirlere tatlı su balıklarının yer aldığı Su Altı Dünyası (Akvaryum) ile doğal hayatın kanatlılarını açık ve kapalı ortamlarda izleyip dinlenebilecekleri Kuş Dünyası ve Ceylan-Karaca alanı takdim edilir. Fidanlık ve Bitki Bahçeleri bölümünde Fatih Orman Bölge Müdürlüğü'nün ürettiği fidanların satışı yapılırken; meraklı ziyaretçilere Yenilebilen Bitkiler, Tıbbi Bitkiler ve Boya Yapılabilecek Bitkiler özel bahçelerinde tanıtılır ve belirli günlerde bu bitkilerle ilgili seminerler düzenlenir. Ormanda ses ve hava kirliliğini önleyerek huzurlu ve dingin bir ortam sağlamak amacıyla fosil yakıtlı araçlar yerine akülü araçlarla dolaşım imkânı ve her biri 40 bisiklet kapasiteli kiralama noktalarıyla serbest bisiklet gezinti yolları ile dağ bisikleti parkuru oluşturulmuştur.
02. Lalezar Mesire Alanı
Ümraniye - Çavuşbaşı yolunun D-100 otobanını geçtiği noktadan başlayarak batıya doğru uzanan yüksek enerjili kültür, spor ve aktivite vadisidir. Doğal malzemeden inşa edilen kademeli oturma yerleriyle her türlü şölen, müsabaka ve kutlamanın yapılabileceği açık hava Şölen Alanı bu bölgenin merkezinde yer alır. Buna ilave olarak tasarlanan çiçek bahçesinde lalenin her türü misafirlere tanıtılıp sunulurken, yılın belirli günlerinde geleneksel Lale Festivali düzenlenmesi öngörülmüştür.
Bölgedeki Binicilik Alanı'nda 20 konkur atının bakılacağı açık ve kapalı manejler, 3.000 m ve 850 m'lik uzun-kısa atlı gezi parkurları ile çocukların güvenle binebileceği midilliler ve çocuk parkurları kurgulanmıştır. Ayrıca macera meraklılarına dönük olarak orman dokusu içinde doğal bir Paintball spor alanı ayrılmıştır.
03. Sümbül Mesire Alanı
Ümraniye - Çavuşbaşı yolundan ulaşılan Sümbül Kapısı aksında; göl boğazının iki yakasını birbirine bağlayan 1. ve 2. Göl Köprüleri, Gelincik / Nevruz Bahçesi ve kıyı teraslarıyla şekillenen su kıyısı rekreasyon alanıdır. Boğazın her iki yakasında konumlanan karşılıklı iki ahşap iskeleden Tarihî Boğaziçi Sandalları ve su bisikletleri ile Elmalı Gölü üzerinde gezinti yapmak mümkün kılınmış; ziyaretçilerin ahşap iskelelerde ve kademeli seyir teraslarında ister balık tutup ister göl manzarasını izleyerek dinlenebileceği dingin bir kıyı yaşamı kurgulanmıştır.
04. Karanfil Mesire Alanı
Çavuşbaşı yolu üzerinden batıya ayrılan kolla ulaşılan, gölün dingin koylarına bakan huzurlu aile mesiresidir. Ziyaretçilerin doğaya ve orman dokusuna zarar vermeden diledikleri şekilde ateşsiz piknik yapabilecekleri gölgelikli mesire alanlarıyla donatılmıştır. Bölgeye adını veren Karanfil Bahçesi'nde her tür karanfil misafirlere tanıtılırken, yılda bir defa bu alanda geleneksel “İstanbul Karanfil Şenliği” düzenlenmesi tasarlanmıştır.
05. Gelincik Mesire Alanı
Beykoz Belediyesi Ek Hizmet Binası yolu üzerinden ulaşılan; su, doğa ve maneviyatın en güçlü buluşma noktalarından biridir. Gölün iki kolu arasında, suya uzanan doğal bir burun üzerinde sanki suyun üstündeymiş hissi uyandıran ve büyüleyici bir fotoğrafik kadraj sunan Fevkalmai Mescid (Göl Kıyısı Ahşap Mescidi) yer alır.
Bölgedeki Ahşap Çatılı İskele'de ziyaretçiler dilerlerse balık tutabilir, dilerlerse dinlenerek manzarayı seyredebilir ve bu mesire yerinden ulaşılan sal köprüden karşı kıyıya geçebilirler. Kuş Gözlem Evi (Kulesi)'nde gündüzleri kuşları izlemek, akşamları ise mehtabı seyretmek mümkün kılınmış; Gelincik Bahçesi'nde ise misafirlere gelincik türlerinin tanıtılması ve yılda bir defa Gelincik Festivali düzenlenmesi planlanmıştır. Elmalı Gölü'nün bu bölümü aynı zamanda yurt içi ve yurt dışı müsabakalara açık uluslararası bir Kano Merkezi (Piri Reis Su Sporları Merkezi) olarak kurgulanmıştır.
06. Menekşe Mesire Alanı
Çavuşbaşı Köy Merkezi'nden ayrılan yolla ulaşılan, ormanın kuzeydoğu yakasındaki botanik ve yürüyüş odağıdır. Göl kolunu bağlayan 7. Köprü (K7) bu bölgede yer alır ve ormanı boydan boya saran ana Yürüyüş Parkuru'na buradan başlamak mümkündür. Bölgedeki çiçek bahçesinde on binlerce hercai menekşe misafirlere arz edilirken, her yıl en uygun mevsimde burada geleneksel bir Menekşe Festivali düzenlenmesi hayal edilmiştir.
07. Çiğdem Mesire Alanı
Çavuşbaşı - Kavacık yolundan ulaşılan zirve yarımadası ile karşı kıyıdaki 2. Kademe Elmalı Gölü doğal koyunu kapsayan çift yakalı taç bölgedir. Diğer alanlarda bulunmayan, panoramik göl manzarasına sahip bakı noktasında; 154 kişiye kapalı ve 108 kişiye açık alanda hizmet verebilecek, ekolojik ve geri dönüşümlü malzemeden tasarlanmış Cihannüma Seyir Köşkü bulunmaktadır. Sarı Çiçek Bahçesi ve Seyir Kulesi etrafında sarı çiçeğin çeşitli türleri misafirlere sunulurken, yılda bir defa burada Yunus Emre Sarı Çiçek Festivali düzenlenmesi öngörülmüştür.
Bu alandan geçerek 2. Kademe Elmalı Gölü'nün doğal ortamına ve Dağcılık Spor Alanı'na ulaşmak, bu sporu yapmak ya da seyretmek mümkün olduğu gibi; araçları karşı yakadaki otoparka bırakıp göl etrafında kısa (3.200 m), orta ve uzun (6.800 m) yürüyüş turlarına katılmak ya da Çiğdem, Akdeniz ve Karadeniz Bitkileri Bahçeleri ile seyir teraslarından göl manzarasını seyrederek piknik yapmak mümkündür.
Batı Yakası (Karşı Kıyı — 2. Kademe Göl): Dağcılık Spor Alanı (Doğal Kaya Tırmanışı), Karadeniz Bitkileri Bahçesi, Su Sporları Merkezi & Kayık/Su Bisikleti İskelesi, 5. Göl Köprüsü, Kısa Parkur (3.200 m), Ek Parkur (6.800 m), Otopark, Mescid, Seyir Terasları, WC.
3. Örnek Mimari İmzalı Odak Yapı Tipolojisi
848 hektarlık alanda her biri topoğrafyaya, vadi rüzgarlarına ve manzara açılarına özel olarak tasarlanan odak mimari birimler:
Sosyal Tesis & Kıyı Külliyesi (Nikah Sarayı)
Göl kıyısında iki kademeli kütle, 5.500 m² kullanım alanı, konferans ve nikah salonları ile ormanın ana idari ve sosyal merkez binası.
Detaylı Proje Sayfası →
KafeSera (Botanik Sera-Kafe)
Selçuklu yıldızı formundaki çelik ve cam strüktürüyle, egzotik ve yerli bitkiler içinde doğayla bütünleşik 1.250 m²'lik biyofilik kış bahçesi.
Detaylı Proje Sayfası →
Fevkalmai Mescid (Göl Kıyısı Ahşap Mescidi)
Baraj gölüne uzanan doğal bir burun üzerinde, üç cepheden suyla çevrili konumuyla sanki suyun üstünde süzülüyormuş hissi veren özgün ahşap ibadethane mimarisi.
Detaylı Proje Sayfası →
Göl Kıyısı Kafeterya Binası
Geniş ahşap saçakları, taş istinat duvarları ve göle sıfır açık teraslarıyla ziyaretçilere dinlenme ve seyir imkânı sunan butik yeme-içme tesisi.
Detaylı Proje Sayfası →
Cihannüma Köşkü (Zirve Seyir Köşkü)
Zirve sırtında piramidal fener çatısı, 262 kişilik kapasitesi ve geniş ahşap verandalarıyla Elmalı Barajı'na 360 derece panoramik bakan anıtsal seyir köşkü.
Detaylı Proje Sayfası →7 Bölgeye Göre Tüm Mimari, Botanik, Spor ve Rekreasyon Fonksiyonları
Masterplan kapsamında 7 mesire alanına (Gülistan, Lalezar, Sümbül, Karanfil, Gelincik, Menekşe, Çiğdem) işlenen odak yapıların, tematik bahçelerin, festival alanlarının ve spor tesislerinin bölgesel dökümü:
📍 01. Gülistan Mesire Alanı
📍 02. Lalezar Mesire Alanı
📍 03. Sümbül Mesire Alanı
📍 04. Karanfil Mesire Alanı
📍 05. Gelincik Mesire Alanı
📍 06. Menekşe Mesire Alanı
📍 07. Çiğdem Mesire Alanı
Bir Vefa ve Peyzaj Mirası: Rahmetli Ahmet İnan
İstanbul Ataşehir'deki Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi (NGBB); vaktiyle TEM otoyolu kavşağında sıkışıp kalmış, araç egzozlarıyla yıpranan, "burada ot dahi bitmez" denilen çorak bir moloz sahasıydı. Sayın Ali Nihat Gökyiğit'in vizyonu ve ömrünü toprağa adayan rahmetli Ziraat Mühendisi Ahmet İnan'ın gayretiyle o çorak kavşak, bugün dünyanın sayılı botanik cennetlerinden birine dönüştü.
İşte bu emsalsiz birikim, 880 hektarlık Elmalı Şehir Ormanı master planımızda yeniden hayat buldu. Ormanın en derin vadilerindeki ilk arazi etütlerini; rahmetli Ali Yılmazörnek, rahmetli Ahmet İnan ve Kanlıca Orman İşletmesi'nden Orman Mühendisi Haşim Koyunoğlu ile birlikte adım adım yürüyerek, her ağacın ve topoğrafik sırtın nabzını tutarak gerçekleştirdik. Ahmet İnan'ın engin tecrübesiyle şekillenen Tıbbi Bitkiler Bahçesi, Yenilebilir Bitkiler Bahçesi ve orman içi piknik/mesire alanlarının çevreye saygılı bitkilendirilmesi; sert zemin peyzajını üstlenen mimari ekibimizle tam bir armoni içinde projelendirilmiştir. Bu master plan, geçmişten aldığımız bu büyük vizyonun yaşayan bir kanıtıdır.
4. Mühendislik, Su Havzası Koruması & Biyofilik Prensipler
Elmalı Şehir Ormanı'nda uygulanan kentsel tasarım prensipleri, çevre psikolojisi ve ekolojik koruma ilkeleriyle şekillendirilmiştir:
- Baraj Su Havzası Güvenliği: Tüm odak yapılarda kimyasal arıtma yerine kök filtreleme, yağmur suyu toplama kanalları ve sıfır atık deşarjı esas alınmıştır.
- Çapraz Havalandırma & Mikro Klima: Yapılar doğal vadi rüzgâr koridorları üzerine yerleştirilmiş; önlerindeki su aynaları ve fıskiyeli havuzlarla doğal iç mekân serinliği elde edilmiştir.
- Deprem & Afet Lojistiği: 8.5 milyon m²'lik alan, olası Marmara depreminde kentin en güvenli helikopter iniş, çadır/konteyner sahra hastanesi ve temiz su toplanma merkezi olarak planlanmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
Proje Galerisi & Detaylar
Büyük Ölçekli Master Plan & Şehir Parkı Projeleri
Kamu kurumları, belediyeler ve özel yatırımcılar için 50 yıllık şehircilik ve mimari hafızamızla; çevreye duyarlı, sürdürülebilir rekreasyon alanları tasarlıyoruz.