Beykoz Baklacı Külliyesi

Beykoz Baklacı Külliyesi; İstanbul'un zengin orman dokusuyla çevrili Beykoz ilçesinde, Aşağı Baklacı mevkiinde yaklaşık 8.000 m² toplam inşaat alanı üzerinde tasarlanmış çok amaçlı bir inanç, eğitim ve kültür yerleşkesidir.

Mimari tasarım ve uygulama projeleri Ali Yılmazörnek tarafından hazırlanan proje; cami ve ibadet alanlarının yanı sıra Kur'an kursu, gençlik merkezi, kütüphane, etüt salonları, konferans salonu, yemekhane, yatakhane, lokal ve kapalı spor salonunu tek bir organik bütünlükte buluşturmaktadır.

Projenin temel felsefesi; geleneksel Türk-İslam mimarisinin külliye tipolojisini çağdaş mühendislik, geniş açıklıklar ve çok yönlü toplumsal fonksiyonlarla yeniden yorumlayarak bölgenin yaşayan bir ilim ve sosyal çekim merkezini var etmektir.

Beykoz Baklacı Külliyesi'nin cami hariminde en ayırt edici mimari inovasyon, tamamen Mimar Ali Yılmazörnek'e özgü olan fil ayakları ve uçan kemerler (uçan kirişler) geometrisidir.

Klasik cami mimarisinde kubbe yükleri doğrudan masif kemerlerle fil ayaklarına aktarılırken; Baklacı Külliyesi'nde fil ayakları ile ana kubbe kasnağı arasına yerleştirilen heykelsi uçan kemerler, strüktürel yükü estetik bir zarafetle taşır. Bu mühendislik ve tasarım çözümü sayesinde:

• Harim zemininde görüşü kesen gereksiz ara kolonlar ortadan kaldırılmış, cemaatin mihrabı ve vaaz kürsüsünü kesintisiz görebildiği ferah bir ibadet hacmi sağlanmıştır.
• Uçan kemerlerin iç mekanda oluşturduğu ışık-gölge oyunları ve derinlik hissi, kubbeye havada süzülen heykelsi bir anıtsallık ve şaheser niteliğinde bir mekân algısı kazandırmıştır.

Külliye programı, farklı kullanıcı profillerinin birbirini rahatsız etmeden aynı anda yaşayabileceği şekilde düşeyde ve yatayda kusursuz bir kurguyla çözüldü:

• Cami & Harim: Ferah ibadet harimi, kadınlar mahfili, revaklı son cemaat yeri ve şadırvan avluları.
• Kur'an Kursu: Gündüz ve yatılı eğitime uygun, aydınlık sınıflar ve eğitmen çalışma hacimleri.
• Gençlik Merkezi: Gençlerin ders dışı vakitlerini verimli değerlendirebileceği sosyal atölye ve buluşma alanları.
• Kütüphane: Geniş kitaplığı ve sessiz çalışma ortamıyla araştırmacılara ve öğrencilere hizmet veren kütüphane.
• Etüt Salonları: Bireysel ve grup çalışmalarına imkan tanıyan modern etüt salonları.
• Konferans Salonu: Seminerler, paneller, anma programları ve toplumsal buluşmalar için akustik kurgulu çok amaçlı konferans salonu.
• Yemekhane: Öğrencilere ve etkinlik davetlilerine toplu yemek hizmeti verebilecek kapasitede profesyonel mutfak ve yemekhane.
• Yatakhane: Yatılı eğitim alan talebeler için havadar, ferah ve bağımsız yatakhane koğuşları.
• Lokal & Dinlenme: Cemaatin ve mahalle sakinlerinin kaynaşabileceği çay ocağı ve taziye/dinlenme lokali.
• Kapalı Spor Salonu: Gençlerin bedensel gelişimini destekleyen ve kötü hava koşullarından etkilenmeyen kapalı spor kompleksi.

Beykoz'un doğal eğimi ve parselin ormanla komşuluğu, yerleşim şemasında akılcı bir avantaja dönüştürülmüştür:

• Cemaat Avluları: Parselin ana giriş aksında kademelendirilen iç ve dış avlular, cuma ve bayram namazlarındaki yoğun insan akışını rahatlatan geniş toplanma zeminleri oluşturur.
• Orman Eşiğinde Çocuk ve Gençlik Alanı: Kur'an Kursu yapısı arsanın ormana bakan daha sakin yamacında çözülmüş; yapı ile orman sınırında kalan korunaklı alan ise çocukların ve gençlerin yeşil doku içinde güvenle vakit geçirebilecekleri açık hava rekreasyon alanına tahsis edilmiştir.

Yapıda yüksek enerji verimliliği ve işletme ekonomisi ön planda tutulmuştur:

• Aydınlık İç Mekânlar: Geniş pencere açıklıkları ve kubbe eteğindeki ışıklık kuşağıyla harim ve derslikler gün boyu homojen doğal ışık alır.
• Doğal Hava Sirkülasyonu: Kubbe kasnağında açılan havalandırma menfezleri, harimde yükselen sıcak havayı dışarı atarak mekanik soğutma ihtiyacını azaltır.
• Yerden Isıtma Konforu: Düşük dereceli yerden ısıtma sistemi, yüksek tavanlı cami hacminde ısınan havanın boşa gitmesini önleyerek cemaat kotunda maksimum termal konfor sağlar.
• Geniş Kuranglezler: Eğim nedeniyle kot altında kalan bodrum hacimleri ve servis katları, geniş ışık kuyuları (kuranglezler) ile doğal gün ışığına ve taze havaya kavuşturulmuştur.